اسهال

اگر تکرر دفع مدفوع سه بار در روز یا بیشتر شود یا دفع مدفوع در طول یک روز به همراه خون باشد، فرد دچار اسهال شده است که عمدتا به همراه دل پیچه، تهوع و استفراغ است.

اگر مدت زمان اسهال کمتر از 2 هفته شود، اسهال از نوع حاد، اگر بیشتر از 2 هفته شود، اسهال از نوع پایدار و اگر بیش از 30 روز شود، اسهال از نوع مزمن است.

اسهال بیماری ست که طیف بروز آن از بسیار خفیف تا تهدید کننده حیات است.

1. علل اسهال

علل بروز اسهال بسیار متفاوت است:

1. اسهال ناشی از ویروس (بخصوص نوروویروس و روتاویروس)
2. اسهال ناشی از باکتری (بخصوص اشرشیاکلای و کمپیلوباکتر) موجود در مواد غذایی آلوده
3. اسهال ناشی از انگل (انگل های عامل ژیاردیا) موجود در آب آلوده
4. اسهال مسافرتی
5. اسهال ناشی از اضطراب
6. اسهال ناشی از حساسیت به مواد غذایی
7. اسهال ناشی از عوارض دارویی
8. اسهال ناشی از سندروم روده تحریک پذیر

1. علائم

طیف علائم اسهال بسیار وسیع است، علائمی نظیر: نیاز فوری به سرویس بهداشتی، دل درد، دل پیچه، تغییر رنگ مدفوع، وجود چرک، خون یا چربی در مدفوع، تهوع و استفراغ، ضعف بدنی و خستگی عمومی.

به طور کلی، اسهال را در دو دسته ی عفونی و غیر عفونی طبقه بندی می کنند. این طبقه بندی به تعیین نوع درمان کمک می کند. اسهال های غیر عفونی، اسهال های خفیف و بدون تب و دل درد هستند که علت ایجاد آنها معمولا ویوروس ها هستند. اسهال های عفونی، اسهال های شدیدی هستند که گاهی خونی هستند به همراه تب و دل درد که عامل ایجاد آنهای باکتری ها و انگل ها هستند.

اسهال باعث از دست دادن مقداری از آب بدن شده که علائم آن عبارتند از: خستگی و کمبود انرژی، کم اشتهایی، تهوع، سرگیجه، خواب آلودگی، خشکی دهان، گودی زیر چشم، دل پیچه و افزایش ضربان قلب.

1. تشخیص

برای تشخیص علت اسهال یکی از روش های زیر استفاده می شود:

1. آزمایش خون: یک آزمایش خون ساده می تواند به تشخیص علت اسهال کمک کند.
2. آزمایش مدفوع: برای تشخیص نوع دقیق میکروب و تعیین داروی مورد نیاز بیمار انجام می شود. در صورتی که در مدفوع، خون، موکوز یا سم باکتری وجود داشته باشد، نشان دهنده اسهال عفونی ست. در شرایطی که اسهال شدید، خونی یا حاوی موکوز باشد یا دمای دهانی فرد بالای 5/38 باشد یا فرد با وجود مصرف آنتی بیوتیک همچنان دچار اسهال پایدار باشد، انجام آزمایش کشت مدفوع ضرورت دارد.
3. کلونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی: این روش ها در مواردی که اسهال طولانی مدت می شود و به درمان های رایج پاسخ نمی دهد انجام می شود که گاهی برای اطمینان از علت بیماری، نیاز به نمونه برداری از بافت روده می شود.

1. درمان

اکثر مواقع اسهال بدون نیاز به دارو طی 48 ساعت بهبود پیدا می کند. اگر اسهال طولانی شود یا علائم آن شدید باشد، پزشک برای بهبود علائم بیمار و برطرف شدن عامل بیماری زا اقدام به تجویز دارو می کند.

1. لوپرامید و دیفن اوکسیلات

لوپرامید و دیفن اوکسیلات با کاهش سرعت فعالیت دستگاه گوارش باعث کاهش تکرر مدفوع می شود. لوپرامید نسبت به دیفن اوکسیلات داروی مناسب تری ست زیرا اثر بخشی بهتر و عوارض کمتری دارو و همچنین میتوان آن را بدون نسخه پزشک از داروخانه تهیه کرد.

1. بیسموت

بیسموت باعث خنثی شدن اسیدهای گوارشی می شود. عوارض این دارو شامل تیره شدن رنگ زبان و مدفوع و وزوز گوش است.

1. پروبیوتیک ها

پروبیوتیک ها ترکیب باکتری ها و مخمرهای زنده ای هستند که باعث کاهش میکروب های بیماری زا و اتصال آنها به سیستم گوارش و کاهش عملکرد سم های تولید شده توسط آنها و حفظ میکروب های مفید روده می شوند.

1. آنتی میکروبیال ها

در موارد مشخص، تجویز آنتی میکروبیال ها باعث کاهش طول مدت و شدت اسهال و جلوگیری از شیوع بیماری در جامعه می شود. البته داروهای آنتی بیوتیکی در اسهال های ویروسی هیچ جایگاهی ندارند.

1. درمان آب از دست رفته بدن

شایع ترین مشکل در اسهال، از دست دادن آب و الکترولیت است که در موارد شدید ممکن است باعث افت فشار خون، شوک یا حتی مرگ شود. بر اساس میزان آب از دست رفته، درمان ممکن است به صورت خوراکی با خوردن مایعات، آب و آبمیوه یا تزریقی از طریق سرم صورت گیرد.

1. پیشگیری

رعایت بهداشت شخصی، پخت مناسب غذاها و نگهداری صحیح آنها بهترین روش برای پیشگیری از ابتلا به اسهال است.

Reference :

www.uptodate.com